Dalış saatleri

Dalış saatleri başlangıçta sadece dalgıçlar için üretilirken artık günlük hayatta da kullanılan kol saatleri haline gelmişlerdir. İşlevsellik, teknik özellikler ve su geçirmezlik bu saatlerin tercih edilmesinin başlıca nedenleridir. Saatlerin dalış saati olarak kabul görmesi için ISO 6425 ya da DIN 8306 kriterlerinin hepsini karşılamalıdır. Dalış saatleri en az 200 metreye (20 bar) kadar su geçirmemelidir.

Dalış saatlerinin arka kapağı ve kurma tepesi kasaya vidalanır. Zamanı ölçme işlevine sahip kronograf modellerinde düğmeler de vidalanmış şekilde kasada yer alır. Vidalanmış parçalar plastik contalarla beraber dışa karşı kapalı bir sistem oluşturmasını sağlar.

Dalış saatlerinde genellikle, dalgıç hücreleriyle gerçekleştirilen doygunluk dalışlarında kullanılan helyum valfi da bulunmaktadır. Bu valf sayesinde saate zarar verebilecek olan helyum gazı saatin kasası dışına çıkma imkânı bulur.

Gerçek bir dalış saatinin vazgeçilmez parçası bir dakikalık ile beş dakikalık markörlere sahip olan ve sadece saat yönünün tersine dönen bezeldir.

Bu bezel dalış süresini takip etmeyi ve tam zamanında yeniden su yüzeyine çıkmayı sağlar. Bezel sadece saat yönünün tersine çevrilebildiği için yanlışlıkla döndürülse bile suyun içinde planlanandan daha uzun süre kalmanız engellenir.

Saatin kadranı su altında ışığın az olduğu yerlerde ve karanlıkta da rahatça okunabilir olmalıdır. Parlayan ibreler ve markörler bu amaçla kullanılmaktadır. Parlayan madde kullanılan saniye ibresi de işlev kontrolünün sağlanabilmesi için sıklıkla kullanılan bir çözümdür. Bu sayede saatinizin çalışıp çalışmadığını karanlıkta da kontrol edebilirsiniz. Dalış saatlerinin uyması gereken normlar arasında darbeye karşı korumayla ilgili düzenlemeler de bulunmaktadır. Saatler sıcaklık değişiklerinden ve manyetik alanlardan da belli bir değere kadar etkilenmemelidir. Dalış saatleri 20 farklı kriteri karşılamak zorundadır.

Dalış saati satın almak isteyenler hangi saati seçecekleri konusunda büyük zorluk yaşarlar. İddialı saat üreticilerinin neredeyse hepsi bu saat türüne üretim programlarında yer vermektedir.

Hangi modelin en iyi dalış saati olduğunu söylemek oldukça zordur. Bu türün en bilinen temsilcisi Rolex Submariner modelidir. Bu saat statü sembolü olmasının yanı sıra iyi bir yatırım olma özelliğine sahiptir. Submariner modelinin tarih göstergeli, tarih göstergesiz, paslanmaz çelik, beyaz altın, sarı altın ve çift renkli (bicolor) varyasyonları satışa sunulmaktadır. Modelin özelliğine göre fiyatlar 6.000-25.000 Euro arasında değişir. 1950'li ve 1960'lı yıllarda üretilen çok iyi durumdaki vintage modellerin fiyatı 79.000 Euro'ya kadar çıkar.

Blancpain tarafından üretilen Fifty Fathoms modeli saat uzmanları arasında Submariner kadar efsanevi bir itibara sahiptir.

Bu saat su geçirmezlik özelliğinin yanı sıra dalgıçların ihtiyaçlarına özel üretildiği için dünyanın ilk dalış saati olarak kabul edilir. Bu saatin de çok sayıda farklı modeli bulunur. Paslanmaz çelikten üretilen üç ibreli modeller 4.000 Euro, altından üretilen kronografların fiyatı 23.000 Euro düzeyindedir.

Omega Seamaster ve Breitling Superocean yaklaşık 60 yıldır dalış saatleri içinde kendilerine öncü bir rol edinmişlerdir.

Her iki saatin farklı modelleri ve varyasyonları arasından seçim yapmanız mümkündür. Saatlerin fiyat aralığı da aynı çeşitliliğe sahiptir. Temel modeller için 1.000 Euro ödemeniz yeterliyken, altından ya da platinden üretilmiş modeller için 30.000 Euro'ya kadar ödeme yapmanız gerekir.

Dalış saatleri sadece İsviçre'de üretilmez. Alman üretici Sinn'in dalış saati modelleri de oldukça ilgi gören saatlerdir. Özellikle denizaltı çeliğinden imal edilen U serisi profesyonel dalgıçlardan büyük ilgi görür. Bu saatlerin fiyatı 1.690-2.900 Euro arasında değişir.

Aynı durum Japonya'nın geleneksel saat üreticisi Seiko için de geçerlidir. Prospex koleksiyonunda son derece yüksek fiyat/performans oranına sahip çok sayıda saat yer alır. Koleksiyonda fiyatı 500 Euro'nun altında olan saatleri bulabileceğiniz gibi Seiko'nun eşsiz Spring Drive teknolojisiyle çalışan modellerini de bulabilirsiniz. Bu teknolojiyle çalışan saatlerin fiyatı 3.000 Euro'dan yüksektir.

İtalyan lüks saat üreticisi Panerai'ın Luminor modeli de kült saat statüsüne sahiptir. Panerai, 1930'lu yıllardan beri su altında kullanılan saatler üretmektedir. Bu saatler köşeli yastık kasaları ve büyük tepe korumalarıyla hemen göze çarpar. Saatler başlangıçta sadece İtalyan donanması için üretilmiş olsa da ilerleyen yıllarda bir şekilde saatçi vitrinlerinde kendilerine yer bulmuştur. Panerai ailesinin tek gerçek dalış saati, dalış bezeline sahip tek ürünleri olan Luminor Submersible modelidir. Üretim programında yer alan diğer saatlerde bu özellik bulunmamaktadır. Luminor satın almak için 5.000-6.000 Euro arasında ödeme yapmanız gerekir.

Su geçirmezlik lüks bir özellik olamanın ötesinde tüm saatler için vazgeçilmez bir özelliktir. Saatin kasasının içine su sızması neredeyse her zaman saatin mekanizmasının bozulmasıyla sonuçlanır. Saatin mekanizmasının hangi kaynaktan enerji aldığı suyun bu yıkıcı etkisi karşısında önem taşımaz. Mekanik saatlerin içine sızan su mekanizmanın aşınmasını önleyen mekanik yağın akmasına neden olarak saat mekanizmasının zarar görmesine neden olur. Quartz mekanizmalar enerjilerini pilden ya da güneş hücrelerinden alır. Suyla temas halinde her iki enerji kaynağının elektronik devreleri zarar görür ve saatin çalışması durur.

Dalış saatleri üzerinde yer alan metre cinsinden su geçirmezlik bilgisi genellikle yanlış anlamalara yol açar. Bu bilgi sadece saatin belirli bir derinlikteki basınca dayanıklı olduğunu gösterir. 30 metreye kadar su geçirmezliğe sahip saatler 3 bar'lık basınca dayanıklıdır, bu nedenele de yağmur yağarken ya da ellerinizi yıkarken bunları rahatlıkla kullanabilirsiniz. Ancak saatinizi elde yıkarken dikkatli olmalısınız çünkü biraz tazyikli su altında bu basınç değerine kolaylıkla ulaşılabilir. Aynı şey yüzme, jet ski, sörf ya da rafting için de geçerlidir. Bu etkinlikler su geçirmezliği sınayan zorlu sınavlardır ve saatiniz bu sınavdan geçebilmek için en az 100 metreye (10 bar) kadar su geçirmezliğe sahip olmalıdır.

Dalış saatinin su geçirmezliğini düzenli olarak kontrol ettirmeniz gerekmektedir. Bu durum özellikle satış esnasında su geçirmezlik garantisinin olup olmadığını bilmediğiniz kullanmış saatler için geçerlidir. Dalış bilgisayarları yaygınlaştığı için birçok dalgıç bu saatleri bir ek güvenlik önlemi olarak kullanılmaktadır. Ancak yine de saatin hala su geçirip geçirmediği kontrol ettirilmelidir.

İlk dalış saatini kim üretti? Bu soruya çok sayıda farklı yanıt verilebilir. Rolex, kurma tepesin ile arka kapağın vidalandığı ve contalar kullanılarak suya karşı kasanın korunduğu sistemin patentini 1926 yılında almıştır. İngiliz Mercedes Gleitze, 1927 yılı Ekim ayında Manş Denizi'ni geçmeyi denediğinde Rolex Oyster modelini boynunda taşımaktaydı. Bu deneme Oyster'in saatlerce su geçirmeden kullanılabileceğini kanıtlamış oldu.

Denizin derinliklerinde kullanılmak üzere geliştirilen ilk saat Omega Marine modelidir. Marine, farklı büyüklüklerdeki iç içe geçmiş iki parçadan oluşan dörtgen kasa yapısı sayesinde su basıncına karşı dayanıklı bir tasarıma sahipti. Omega Marine, 1937 yılında su geçirmezliği resmi bir sertifikayla kayıt altına alınan ilk saat oldu. Saat 135 metreye kadar su geçirmezliğe sahipti.

1950'li yıllarda dalış saatlerinin su geçirmezliği 200 metreye kadar ulaştı. 1953 yılında Rolex tarafından üretilen Submariner ve Blancpain tarafından üretilen Fifty Fathoms modellerinin tanıtımı yapıldı. Bu iki modelin tasarımı ve teknik yapısı günümüzde de üretilen dalış saatlerini etkilemeye devam etmektedir. Her iki modelde de dalış süresini ölçmek için döner bezel bulunmaktaydı. İlk "gerçek" dalış saatinin Submariner mi yoksa Fifty Fathoms mı olduğu konusundaki tartışma günümüzde de devam etmektedir. 1957 yılında satışa sunulan Breitling'in Superocean modeli ve Omega'nın Seamaster 300 modelleri Rolex ve Blancpain tarafından üretilmeye başlanan dalış saatlerinin rakibi olarak saatçilik tarihindeki yerlerini aldılar.

Deniz altında yürütülen çalışmalarda sürekli artış olması nedeniyle dalış saatlerine olan talep de artış göstermiştir. Boru hatlarının inşaatı ya da petrol ve doğalgaz çıkarmak için kurulan offshore platformların inşaat çalışmaları bu talep artışındaki temel nedendir. Ayrıca sualtı komandoları için de dalış saatleri üretilmektedir. İlerleyen yıllarda milyonlarca kişinin hobisi haline gelen dalış sporu bu saatlere olan talebi arttırmıştır. Sağlam bir spor saati ve statü sembolü olan dalış saatleri günümüzde daha çok profesyonel dalgıç olmayan kişilerce kullanılmaktadır.